Voorzitter… over Open Data

Mijn bijdrage naar aanleiding van het agenderingsverzoek van de VVD over (big/open) data, privacy en informatieveiligheid. behandeld in de commissie vergadering Financiën en Bestuur op 16.02.2016 (in vetgedrukte letters lees je de vragen uit het verzoek waar een reactie op werd gevraagd)

Voorzitter,

De vragen die gesteld worden zijn zeer breed en hebben wel wat, maar ook weer niet zoveel met elkaar te maken. Een overeenkomst is dat ze digitaal toegankelijk gemaakt kunnen worden. En dus ook gedeeld kunnen worden.

De PvdA gaat voor een open overheid, in die zin vinden wij dat zoveel mogelijk openbaar beschikbaar moet zijn. Mits privacy is gewaarborgd en niet persoonlijk herleidbaar.

Tijdens de discussie ging het vooral over privacy ipv over Open en Big data. Wat jammer, want beide zijn eigenlijk niet zo gevoelig voor misbruik van privacy, aangezien die al geanonimiseerd zijn. Er zijn natuurlijk wel wat aandachtspunten waar we rekening mee moeten houden.

Het fenomeen data kent vele vormen:
Big data zijn bijvoorbeeld de vliegbewegingen op ehv airport, Stratumseind 2.0 meet het aantal bezoekers op het Stratumseind aan de hand van het aantal mobieltjes, die zenden een signaal uit. Kortom big data is beschikbaar omdat die verspreid wordt door bijv. devices van bezoekers en opgepikt kunnen worden door sensoren.

Open data zijn gegevens die openbaar zijn gemaakt omdat we dat zo geregeld hebben met elkaar bijvoorbeeld een overheid met openbare stukken voor ieder te lezen. Of bijvoorbeeld musea die hun collectie visueel openbaar maken. Ze worden openbaar gemaakt in formats zodat databases ze kunnen inlezen zodat die gebruikt kunnen worden in andere platforms. Dat noemen ze ook wel data-sets. iemand kan daar een virtuele wandeling in het museum van maken. Of educatieve programma’s in een app. Dat is kennisdelen en informatie beschikbaar maken. Dat is alleen maar toe te juichen. https://data.overheid.nl//  Eindhoven zelf kent haar eigen hackers die daar nu mee aan de slag gaan, een uitdaging aan de inwoners is gedaan door het uitroepen van de LIve Data Challenge. Goede stappen om inwoners bekend te maken met de mogelijkheden van open data en hoe je gezamenlijk maatschappelijke issues kunt aanpakken. Bijvoorbeeld als je verschillende datasets over elkaar heen legt en bijvoorbeeld een relatie kunt laten zien tussen obesitas, gezondheid in een wijk en groenvoorziening. (Een van de winnaars van de data challenge vorig jaar)

Privacy is een heel ander verhaal, neem nog een keer het Stratumseind, de bezoekers zelf zijn niet bekend, alleen het aantal, daar komt de privacy niet in het geding. Maar ook CBS die daar bijvoorbeeld het dashbord waarstaatjegemeente.nl van maakt, “De gegevens komen uit verschillende bronnen en onderzoeken, zoals burger- en ondernemerspeilingen, CBS en andere centrale databronnen.” deze gegevens zijn geanonimiseerd. Er zijn wel volop discussies, bijvoorbeeld bij de politie die een incidentenkaart heeft, publiceren zij tot op straatniveau of beperken zij zich tot postcode. Als je de random informatie gerangschikt beschikbaar maakt zoals in een straat, weet je wie van je buren crimineel is etc. Daar is nog wel wat van te vinden. Hoe maak je de open data beschikbaar? Hoe houd je personen anoniem? Wat kan een mogelijk effect zijn van het openbaar maken.
Hoe zijn deze gegevens terug te herleiden? Privacy is dan wel zeer belangrijk!! Zoniet het belangrijkste en moet gewaarborgd blijven.

Vraag – Hoe staan de partijen tegenover de ontwikkeling van de smart city in relatie tot de in punt 1 genoemde discussiepunten?
Smart City is weer een andere term, dat kan bijvoorbeeld zijn adhv de Aireas luchtmetingen adviseren om niet met de auto tot stadskern te rijden. Of bij evenementen bepaalde feestpleinen te sluiten. Of af te raden daar nog heen te gaan. Smart City kan gebruik maken van big data, maar slechts als input voor aansturing.

Vraag – Hoe moeten we omgaan met het eigenaarschap van data en hoe borgen we dat inwoners hiervan optimaal kunnen profiteren?
Kijk even op de website data.overheid.nl  er zijn nog niet zo heel veel data sets en die zijn redelijk complex om zelf mee aan de slag te gaan. Als smart city betekent slim omgaan met ICT in maatschappelijke vraagstukken, dan kan Ehv nog wel een paar stappen zetten en innovators binnen de stadsgrenzen proberen te houden. (zie lichtwedstrijd gewonnen door TU/e studenten, niet in Ehv getest, wel gevraagd niet bij gem doorgekomen) Wellicht dat de komst van de singularity university meer gaat brengen.
inbreng uit Brabant is erg gering op dit moment op de landelijke data sets.

Vraag – Hoe wordt gedacht over de acht principes over de openbaarheid en toegankelijkheid van data in de openbare ruimte?
Daar kan de PvdA zich wel in vinden.
Meer zorgen hebben wij over de effecten van wat de mensen zelf achterlaten in het social grid/ op social media en wat men over elkaar achterlaat. Voorlichting kan door programma’s zoals Mediawijsheid nog beter in te zetten en van jongs af aan bewustzijn bij te brengen door ouders en door school. Denk daarbij aan de gevolgen van sexting en digitaal pesten etc. De effecten zijn ook ernstig voor andere doelgroepen.

De acht principes 
Data in de openbare ruimte (verder: “data”) zijn van eenieder. Deze data zijn publiek goed. Data die worden verzameld, gegenereerd of opgemeten (bijvoorbeeld door sensoren die in de openbare ruimte zijn geplaatst), moeten worden opengesteld, zodat iedereen daarvan gebruik kan maken voor commerciële en niet-commerciële doelen. Daarbij dient wel een privacy- en veiligheidsafweging te worden gemaakt.
b. Data kunnen persoonsgegevens bevatten. Deze data kunnen dus de levenssfeer van personen raken. De regels van de Wet bescherming persoonsgegevens zijn hierop van toepassing. Deze data moeten pas worden opengesteld nadat deze data zodanig zijn verwerkt (bijvoorbeeld geanonimiseerd of geaggregeerd) dat er geen privacy risico’s meer zijn.
c. Data die wel privacy of veiligheid risico’s meebrengen mogen uitsluitend worden verwerkt binnen de kaders van de privacywetgeving. Opslag en verwerking van data dienen conform
bestaande wetgeving uitgevoerd te worden.
d. Data die geen persoonsgegevens (meer) bevatten, dienen zodanig te
worden geplaatst dat eenieder op een gelijkwaardige wijze toegang heeft tot die data (bijvoorbeeld via een Open Data portaal). Dat noemen we open stellen van data. Er worden geen technische of juridische belemmeringen opgeworpen die toegang tot data onmogelijk maken, beperken of discrimineren.
e. Data worden altijd kosteloos, zonder onnodige verwerkingen (waar mogelijk in de ruwe vorm) en volgens nader te bepalen functionele en technische eisen open gesteld.
f. Onderscheid wordt gemaakt met persoonlijke data (zoals een e-mail adres of betaalgegevens) welke met bewust medeweten en na een expliciete toestemming van personen word verzameld. Gebruik van deze data wordt bepaald via een overeenkomst tussen betroffen partijen binnen de kaders van de privacywetgeving (zoals een gebruikersovereenkomst).
g. Gemeente heeft altijd inzicht in welke data in de openbare ruimte worden verzameld, onafhankelijk of de data wel of niet open gesteld kan zijn.
h. Gemeente blijft in dialoog met de partijen die bijdragen aan de data infrastructuur in de stad en streeft ernaar verdienmogelijkheden en een vruchtbaar economisch klimaat te creëren.

Vraag – Welke kant willen we op met smart city? Wat willen we absoluut niet?
Ik persoonlijk ben zelf een fan van Den Haag als het gaat om informatievoorziening, internationalisering en de website voor bezoeker en inwoners. Zij noemen zichzelf ook een smartcity en hebben een aantal pilots lopen, in het veld gelden zij als vooruitlopers op dit gebied. In Eindhoven zijn we ook goed bezig, ook al zijn die projecten minder bekend bij het grote publiek.

Dank u wel Voorzitter

Reageer, maar met respect.