Een eenzame kerst?

image(Een kortere door de redactie aangepaste versie van dit artikel verscheen op 24 december in het Eindhovens Dagblad) 

Eenzaamheid lijkt voorgoed uit de taboesfeer te zijn gekomen. Supermarkten adverteren ermee; de commercial over dit thema van een Duitse supermarkt ging viraal over de wereld.  En wat dichter bij huis in Nederland: om een verdrietig moederhart te vullen tovert Robert ten Brink een verloren zoon aan de kerstdis.
Op zich niet verkeerd; het groter publiek laten weten dat eenzaamheid bestaat en dat het geen ver van je bed show is. Eenzaamheid is van ons allemaal.
Maar hoe zit dat dan precies met eenzaamheid en kun je er iets aan doen?

Eenzaamheid is een te ernstig probleem om er niet serieus mee om te gaan. Een reden voor de PvdA Eindhoven om eerder dit jaar een maatschappelijke verkenning uit te voeren bij zowel professionele organisaties als meer informele organisaties van vooral vrijwilligers. Er is gesproken met o.a.:  Zorgsamenbuurten-Prinsejagt 3, De Boei ( GGZe), Rode Kruis Eindhoven, Sensoor, Zuidzorg, Vrijwillige Hulpdienst, KBO, Boeday, Humanitas, SGE Akkers huisartsen, Liefdesdokter, Zelfhulpnetwerk, Mantelzorgverlicht en Neos.
De bevindingen van deze gesprekken zijn samengevat in een pamflet ‘Eenzaamheid is van ons allemaal’ en via de website http://eindhoven.pvda.nl/aandacht/  te downloaden.

Vijf jaar geleden was er nog veel taboe rondom het thema eenzaamheid, vandaar dat het ‘sociale uitsluiting’ werd  genoemd. Dat klinkt minder erg dan eenzaamheid. Er was in 2010 ‘het jaar van armoede en sociale uitsluiting’ veel aandacht voor en er zijn inmiddels veel (wetenschappelijke) onderzoeken gedaan hoe verder met het optrekkend probleem ‘sociale uitsluiting’. We kunnen het benoemen, weten de oorzaken, maar dat neemt niet weg dat eenzaamheid vandaag de dag nog steeds erg groot is.
En ondanks dat sociale uitsluiting voor hulpverleners en in het dagelijks leven uit de taboe sfeer is gekomen en we nu hardop van eenzaamheid spreken, is het blijkbaar lastig om eenzaamheid aan te pakken en tot goede oplossingen te komen.

Eenzaamheid is niet altijd zichtbaar.
Wie vol in het leven staat, met veel mensen omgaat, die fijne collega’s of buren heeft. Die kan zich te midden van al die mensen toch eenzaam voelen. Eenzaamheid zit ‘m ook in de verwachtingen die iemand heeft van al die contacten.
Anderzijds kan iemand die alleen woont en veel alleen is en erg op zichzelf is daar heel gelukkig mee zijn. Dan denk je wel eens, ‘ga er toch op uit, ga naar een sportvereniging’. Maar die persoon heeft het gewoon prima naar zijn zin in z’n eentje.
Soms kan eenzaamheid voorbij gaan. Eenzaamheid is een onvrijwillige situatie in het leven die korter of langer kan duren. Tijdelijke eenzaamheid ontstaat bijvoorbeeld na een levensgebeurtenis zoals verhuizing of overlijden.
Zo sprak ik eens de vrouw van een kenniswerker die meeverhuisd was en overdag alleen was in haar nieuwe omgeving, waar ze niemand kende, ze sprak de taal niet en was voor sociaal contact afhankelijk van haar partner. Na verloop van tijd wende ze aan de stad en leerde ze  via de expat hub andere vrouwen kennen in dezelfde situatie en voelde ze zich veel minder eenzaam.
De weduwe waarvan de partner overlijdt zal zijn geliefde en de persoon die zij was altijd blijven missen. Het besef nooit meer met die ene speciale in je leven te kunnen spreken of aan te raken zal blijven. De herinneringen aan die persoon doen pijn, maar zijn tegelijkertijd  ook dierbaar.
Eenzaamheid komt in vele vormen en kent vele oorzaken. Duren kort en soms wat langer. Gaat vaak meer over de kwaliteit van het contact en wat iemand van die contacten verwacht dan over kwantiteit, hoeveel mensen je kent. Heb je beide gevoelens van eenzaamheid dan kun je spreken over ernstige eenzaamheid.

Er zijn geen specifieke groepen mensen te benoemen die lijden aan eenzaamheid. Daarom zou je kunnen stellen dat eenzaamheid iedereen kan overkomen. Er zijn wel omstandigheden waardoor het vaker voorkomt. Problematieken die ontstaan bij eenzaamheid treft meer mensen dan de voor de hand liggende doelgroepen als zieken, ouderen, daklozen of weduwen. Ook factoren zoals leeftijd, man of vrouw, burgerlijke staat, werkloos, gescheiden, westers allochtoon of niet-westers allochtoon; tellen in grote mate mee.
Er wordt steeds meer eenzaamheid waargenomen bij jongeren 18-23 en de groep 35-55. Eenzaamheid is steeds meer aanwezig bij alle leeftijdscategorieën en niet, zoals vaak als vanzelfsprekend  wordt aangenomen, beperkt tot vooral ouderen. Ook veel mantelzorgers, vooral jeugdigen, hebben door hun intensieve werk te maken met eenzaamheid.
Eenzaamheid is een ‘totaalpakket’; dat wil zeggen dat er vaak ook andere (bijv. financiële,  psychiatrische, somatische) problemen zijn. In toenemende mate vinden we eenzaamheid van mensen met psychische problematiek.

Eenzaamheid in Eindhoven
Er komen steeds meer initiatieven om eenzaamheid te bestrijden. Altijd vol goede wil, maar niet altijd duurzaam. Eenzaamheid is een maatschappelijk probleem, een probleem van ons allen als inwoners van deze stad. De overheid kan dit probleem niet alleen oplossen, hooguit ervoor zorgen dat initiatieven uit de stad hun goede werk kunnen doen. Zij dragen bij en verzachten de eenzaamheid van wie zich eenzaam voelt.

Rondom de kerst zie je steeds meer mooie initiatieven, Eindhovenaren die zich belangeloos inzetten voor anderen die het minder hebben, die alleen thuis zijn of die ver van huis en thuisland zijn. Zijn deze initiatieven een tijdelijke ‘boost’ met een zwart gat achteraf of zorgt het er daadwerkelijk voor dat mensen duurzaam uit hun sociaal isolement komen en zelf mee gaan doen?  Vinden ze een weg in de emotionele pijn die ze voelen van het eenzaam zijn? Hoe kunnen deze mensen het leven dat ze hebben anders waarderen zodat ze anders en hopelijk minder eenzaam in het leven staan? De oplossing laat zich niet 1.2.3 organiseren. Er is nog een lange weg te gaan en niet àlles is oplosbaar.

Oproep aan alle Eindhovenaren
Eenzaamheid is iets van ons allen, zowel het probleem als de oplossing/verlichting  er van. Luisteren naar elkaar, aandacht hebben voor elkaar is iets dat zich niet laat organiseren, maar een appel aan alle burgers in relatie tot hun medeburgers.

Vanuit de politiek zullen we ervoor moeten zorgen dat de organisaties en initiatieven, die eenzame mensen in nood helpen, hun goede werk kunnen voortzetten. Dankzij de maatschappelijke verkenning hebben we hiervan een goed beeld. deze kerst, De PvdA blijft deze initiatieven steunen.

Wat extra oprechte aandacht voor uw medemens doet al wonderen. Bied uw naaste een reikende hand, zeg eens goedendag tegen elkaar. Laat de ander voelen dat hij of zij er toe doet en welkom is in onze stad. Maak echt contact met elkaar. Laat het niet bij de kerstdagen, graag het hele jaar als het even kan.

Ik wens u een fijne kerst,
Ellen Schoumacher
PvdA Eindhoven – Raadslid Gemeente Eindhoven
woordvoerder zorg, diversiteit, armoede

 

Als oorzaken van toenemende eenzaamheid worden o.a. gehoord:

  • complexiteit en snelheid van de samenleving, velen haken af
  • bureaucratisering, digitalisering van de samenleving, steeds minder mensenloketten
  • individualisering in onze maatschappij
  • alleen wonen, steeds meer eenpersoonshuishoudens in Eindhoven; 20% van de volwassenen en 39% van de ouderen wonen alleen
  • sociaal isolement (oudere) niet-westerse allochtonen
  • veel eenzaamheid onder jongeren en mensen met lichtverstandelijke beperking; aan de buitenkant niet zo zichtbaar, maar zij hebben veel moeite met de snelheid en complexiteit van de samenleving.
  • De samenleving wordt voor mensen met een beperking steeds ingewikkelder. Als we niet alert blijven en onze handen aftrekken van deze groep ontstaat een grote onderlaag die niet mee kan komen en afhaakt, en uit het zicht van de samenleving verdwijnt.

 

2 gedachten over “Een eenzame kerst?

  1. Lily schreef:

    Als je in je eenzaamheid alle deurtjes blijft kloppen en de professionals zich als struisvogels achter leugens en graaicultuur verstoppen moet je t WMO balletje inkoppen via the right to challence trying to find the right balance wel gezien maar nog geen 10 voor doorzetten t buitengesloten gevoel ondermijnt je vertrouwen zodat t nog moeilijker wordt om in vol respect samen naar oplossingen te schouwen we bouwen en breken eenzaamheid juist bekeken vooral in deze donkere dagen ach de straatvogel wil je behagen zonder te plagen in diverse maatschappelijke lagen ik ga liever t hout zagen en zorgen voor gevulde magen! Liefs Lily

Reageer, maar met respect.